Page 96 - Demo

94Neoliti Epoka e neolitit sh%u00ebnon kalimin nga gjuetia tek agrikultura, nd%u00ebrsa zhvillimet m%u00eb dometh%u00ebn%u00ebse t%u00eb saj i shohim n%u00eb Lindjen e Mesme rreth 8000 vjet p.e.r. Grupet e popullsive t%u00eb k%u00ebsaj periudhe dallojn%u00eb nga ato t%u00eb m%u00ebparshmet, pasi m%u00ebsuan t%u00eb mbjellin, t%u00eb korrin, apo t%u00eb prodhojn%u00eb en%u00eb qeramike. Lidhjet mes grupit shtohen duke krijuar komunitete gjithnj%u00eb e m%u00eb t%u00eb forta. Ato nd%u00ebrtuan vendbanime komplekse me materiale druri, tulla balte apo gur%u00eb. Format artistike t%u00eb k%u00ebsaj periudhe sh%u00ebnojn%u00eb p%u00ebrmir%u00ebsim t%u00eb duksh%u00ebm n%u00eb teknik%u00eb, edhe pse efekti shpirt%u00ebror i tyre %u00ebsht%u00eb i ngjash%u00ebm me epok%u00ebn e Paleolitit. Prej k%u00ebsaj periudhe, nj%u00eb shembull i mir%u00eb vjen nga muri me kafka n%u00eb qytetin e Xherikos pran%u00eb Detit t%u00eb Vdekur, i cili daton 7000 vjet p.e.r. B%u00ebhet fjal%u00eb p%u00ebr kafka t%u00eb v%u00ebrteta njer%u00ebzore, pjesa ballore e t%u00eb cilave %u00ebsht%u00eb mbuluar me all%u00e7i t%u00eb pikturuar e syt%u00eb jan%u00eb z%u00ebvend%u00ebsuar me guaska deti. Nj%u00eb tjet%u00ebr qytet neolitik %u00ebsht%u00eb ai i Catal Hoyuk, i cili ndodhet n%u00eb Anatolia. K%u00ebto qytete antike, p%u00ebr vet%u00eb aft%u00ebsin%u00eb e banor%u00ebve p%u00ebr t%u00eb jetuar n%u00eb grup, e kthejn%u00eb t%u00eb gjith%u00eb k%u00ebt%u00eb zon%u00eb n%u00eb djepin e qytet%u00ebrimit bot%u00ebror. Njeriu filloi ta njoh%u00eb m%u00eb mir%u00eb mjedisin ku jetonte. Figurat q%u00eb ai paraqet marrin form%u00eb m%u00eb t%u00eb qart%u00eb. Filluan t%u00eb shfaqen shenja gjeometrike abstrakte, q%u00eb tregojn%u00eb %u00e7far%u00eb kan%u00eb t%u00eb p%u00ebrbashk%u00ebta kafsh%u00ebt mes tyre. Kjo gj%u00eb ndodh edhe n%u00eb paraqitjen e figurave t%u00eb tjera, si: dielli, njeriu dhe objektet q%u00eb e shoq%u00ebrojn%u00eb, arm%u00ebt etj. K%u00ebto imazhe sh%u00ebrbejn%u00eb p%u00ebr t%u00eb dokumentuar nj%u00eb ngjarje dhe p%u00ebr t%u00eb p%u00ebrcjell%u00eb informacion. Vizatimet skematike shnd%u00ebrrohen n%u00eb kode dhe jan%u00eb forma e par%u00eb e shkrimit.Megalitet, format e para t%u00eb arkitektur%u00ebsN%u00eb t%u00eb nj%u00ebjt%u00ebn periudhe n%u00eb Evrop%u00eb dallohen struktura guri t%u00eb m%u00ebdha q%u00eb njihen si monumente megalitike (nga greqishtja megas - i madh, lithos - gur). K%u00ebto struktura kishin lidhje me kultin e besimit e t%u00eb vdekjes dhe njeriu i nd%u00ebrtoi kur filloi t%u00eb jetonte n%u00ebp%u00ebr fshatra. Struktura m%u00eb e famshme e k%u00ebtij lloji %u00ebsht%u00eb ajo e zbuluar n%u00eb Angli, njohur si Stounhenxh (Stonehenge), e cila daton 2000 vjet p.e.r. Struktura e gurt%u00eb %u00ebsht%u00eb nj%u00eb altar ngritur si faltore p%u00ebr kultin e Diellit, dhe %u00ebsht%u00eb e orientuar sakt%u00ebsisht aty ku lind dielli n%u00eb solsticin e ver%u00ebs. Fig. 5. Figur%u00eb femre neolitike Fig. 6. Figur%u00eb fem%u00ebrore antropomorfe, kulti i pjelloris%u00ebs%u00eb n%u00ebn%u00ebs tok%u00eb, periudha e neolitit Fig. 8. Dolmen Fig. 9. Dolmen dhe menhir n%u00eb Kerivoret Fig. 10. Stounhenxh, AngliFig. 7 Kafkat e Xherikos, 7 200 p.e.r.